Vergaderen
Uit het onderzoek blijkt dat jongeren minder waarde hechten aan collectieve dan aan individuele participatie. 'Bij collectieve participatie, via een cliëntenraad, hebben ze vaak het idee dat het vooral vaak en lang vergaderen is', vertelt Marian Vink, senior beleidsmedewerkster bij Clientbelang. 'Dat hoeft natuurlijk niet. Een cliëntenraad kan ook af en toe met jongeren over één thema spreken. Maar de onbekendheid met het werk weerhoudt jongeren ervan. Het zou goed zijn als cliëntenraden peers inzetten om dat te veranderen.'

Minder graag MSN
'Een heel opvallend resultaat', zegt Vink, 'is dat jongeren het liefst via een vragenlijst aangeven wat ze willen omdat dit anoniem is. Ze maken liever geen gebruik van MSN of online diensten. Dan geven ze de voorkeur aan een jongerenraad, waarvan ze echt feedback kunnen krijgen.'
Een aantal instellingen vraagt jongeren de ggz-jeugdthermometer in te vullen: een instrument om de waardering van de zorg te onderzoeken. Vink: 'Dat is, als je naar de Participatieladder kijkt, de op één na onderste trede, namelijk "raadplegen". Van daadwerkelijke advisering door jongeren komt het dus niet.'

Representatief
Ggz-instellingen moeten voldoen aan de Wet Medezeggenschap Cliënten Zorginstellingen (WMCZ). Daarin staat dat een cliëntenraad representatief moet zijn voor de cliënten van een instelling. 'Raden moeten zich realiseren dat ze ook jongeren moeten vertegenwoordigen', zegt Vink. Enerzijds moeten ze dat zelf oppakken. Anderzijds moeten zij van het management ook voldoende tijd en middelen krijgen om hun werk te doen.'

De Bascule
Gelukkig zijn er in Amsterdam – en daarbuiten – ook goede voorbeelden te noemen. Zo kent de divisie Gezondheidszorg van ggz-instelling De Bascule zowel een jongeren- als een kinderraad. 'Cliëntenparticipatie is er ingebed in de organisatie', weet Vink. 'Er zijn negen behandelgroepen voor jongeren. Van elke groep zit minstens een iemand in de jongerenraad. De Bascule beloont actieve deelname met een cadeaubon. Dat werkt.'

Ervaringsdeskundigen
De studie van Cliëntenbelang Amsterdam bestaat uit twee delen: een inventarisatie van hoe cliëntenparticipatie in de ggz is opgezet en een onderzoek onder 177 jongeren (12-24 jaar) met ggz-ervaring . Vink: 'Drie jonge ervaringsdeskundigen hebben meegewerkt aan het opzetten en uitvoeren van het onderzoek. Dat geeft al aan dat jongeren best willen participeren, als ze er maar iets aan hebben of het leuk vinden.'