Wegwijzer: wat er vooraf ging
“Als het om cliënten gaat, denk aan de cliëntenraad!” ……..
Zomaar een uitspraak van een jongere die lid is van een cliëntenraad bij een Limburgse instelling voor jeugdzorg. En wat voor een uitspraak! De boodschap is meteen raak: de cliëntenraad is dé club binnen een instelling voor jeugdzorg waar cliënten terecht kunnen als zij vinden dat er iets moet veranderen voor (een groep) cliënten. En de cliëntenraad is dé plek waar mensen die binnen de instelling werken hun werkzaamheden en plannen uit het oogpunt van cliënten kunnen laten toetsen.
De afgelopen jaren zijn er in alle Limburgse instellingen voor jeugdzorg cliëntenraden van de grond gekomen. Meestal gaat dit met vallen en opstaan. De medezeggenschap van cliënten is binnen de jeugdzorg een relatief nieuw fenomeen. Zowel cliëntenraden als instellingen maken een heel groeiproces door voordat de cliëntenraad als een serieus te nemen orgaan binnen de instelling kan functioneren.
De Stichting Jeugd Zorgvragers Limburg, de gezamenlijke instellingen voor jeugdzorg in Limburg (vertegenwoordigd via het Service.JZ) en de Provincie Limburg hebben al vroeg onderkend, dat de (wettelijk verplichte) cliëntenraden zonder goede ondersteuning maar moeilijk tot stand zouden kunnen komen. Daarom is in 2002 het project “Ondersteuning cliëntenraden in de Limburgse jeugdzorg” gestart. Via dit project is geregeld, dat cliëntenraden bij hun werk kunnen rekenen op zowel interne ondersteuning vanuit de instellingen als op externe, onafhankelijke ondersteuning. Met financiële steun van de Provincie en onder inhoudelijke aansturing van de Stichting Jeugdzorgvragers Limburg heeft het Service.JZ in de periode 2002-2008 (met een jaar onderbreking in 2005) de externe ondersteuning van de cliëntenraden in de Limburgse jeugdzorg gerealiseerd.
In de projectperiode zijn de cliëntenraden sterk gegroeid. Zowel in aantal als in kwaliteit. Bovendien hebben cliëntenraden zich binnen de instellingen en binnen de provincie steeds meer georganiseerd; er wordt geïnvesteerd in het bundelen van krachten en in bijvoorbeeld gezamenlijke deskundigheidsbevordering.
In deze wegwijzer –die gemaakt kon worden dankzij een extra financiële injectie van de Provincie Limburg- wordt de kennis en ervaring die inmiddels is opgedaan met de medezeggenschap van cliënten vastgelegd en toegankelijk gemaakt voor (nieuwe) leden van cliëntenraden en anderen die geïnteresseerd zijn in de kansen en mogelijkheden van medezeggenschap. De wegwijzer bevat handreikingen die cliëntenraden kunnen helpen om verder te (blijven) groeien. Bovendien is de wegwijzer interactief van opzet, zodat nieuwe informatie uit de cliëntenraden via de wegwijzer snel de weg kan vinden naar andere raden of geïnteresseerden.
Het samenstellen van de wegwijzer was een hele klus. Er is gebruik gemaakt van (cursus)materiaal dat bij leden van cliëntenraden bekend is, maar er zijn ook specifieke hoofdstukken geschreven waarin de eigen ervaringen van de Limburgse cliëntenraden en de zelf ontwikkelde middelen (checklists/regelingen/formats) een centrale plaats innemen. De wegwijzer had dan ook nooit in deze vorm tot stand kunnen komen zonder de actieve bijdrage die (ex-)leden van cliëntenraden, interne ondersteuners , staffunctionarissen van instellingen en contactpersonen bij provinciale en landelijke organisaties in de loop der jaren geleverd hebben aan de ontwikkeling en versterking van de cliëntenraden in de Limburgse jeugdzorg.
Een speciaal woord van dank wil ik hier richten aan de ‘meelezers’ van het laatste half jaar; de wegwijzer is een flink boekwerk geworden, dat je als kritisch lezer niet even in een verloren half uurtje doorneemt. Gelukkig hoeft dat straks ook niemand meer te doen; het is een naslagwerk en (hopelijk) inspiratiebron geworden, waar de geïnteresseerde lezer precies díe informatie of verwijzing uit kan halen die hij of zij op dat moment nodig heeft. Helmi, Marinka, Joop, Elita, Juliette, Ine …. bedankt!
Jacqueline van der Zwaard
Beleidsmedewerker Service.jz
Project Ondersteuning Cliëntenraden in de Limburgse Jeugdzorg