Pas als geluisterd wordt, heeft spreken zin. Luisteren is dan ook belangrijker dan veel mensen denken. Gedurende een groot deel van de vergadering vervul je als deelnemer de rol van luisteraar. Dat wil niet zeggen dat je dan achterover kunt leunen om het gesprokene over je heen te laten komen. Net zoals bij spreken en discussiëren is luisteren iets waar je moeite voor moet doen; het vereist een actieve houding. Hieronder volgen een aantal aandachtspunten voor de luisteraar.

Concentratie
Luisteren vergt concentratie. Luisteren gaat namelijk drie keer zo snel als spreken. Als luisteraar houd je dus tijd over. De verleiding is dan ook groot om bij het luisteren de gedachten af te laten dwalen. Die neiging zal alleen maar groter zijn als de spreker langdradig is of het onderwerp je niet zo kan boeien. Toch kun je jezelf dwingen om je op de spreker te concentreren.

Aantekeningen maken
Een hulpmiddel bij het concentreren is het maken van aantekeningen. Door aantekeningen te maken, dwing je jezelf om goed te luisteren naar wat de spreker zegt. Het is tevens een manier om te ordenen. Wat wil de spreker precies zeggen, welke argumenten voert hij aan? Wat zijn de hoofd- en wat zijn de bijzaken?

Soms kan het gebeuren dat je als luisteraar ineens zo vol bent van een vraag die je wilt stellen, dat je daardoor niet meer luistert naar wat de spreker vertelt. Dit kun je voorkomen door je vraag of opmerking op te schrijven. Je kunt dan rustig verder luisteren totdat je de kans krijgt om je vraag te stellen.

Feedback
Als luisteraar kun je de spreker een handje helpen. Door te laten zien of horen hoe hetgeen hij zegt op je overkomt. Feedback of terugkoppeling noemt men dat. Dit kan zonder woorden, bijvoorbeeld door verbaasd te kijken of door het fronsen van het voorhoofd. Maar het kan ook met woorden. Voordeel van woorden is dat het duidelijker en directer is. Je kunt bijvoorbeeld de spreker vragen of ze wat langzamer wil praten, of dat ze iets nog een keertje wil uitleggen. De spreker krijgt door feedback een beter beeld van hoe haar verhaal overkomt zodat ze het, indien nodig, kan aanpassen.

Open houding
Goed luisteren vereist een open houding ten aanzien van de gene die aan het woord is. Wanneer je er vanuit gaat dat de spreker niets zinnigs te vertellen heeft, heeft ze bij voorbaat al geen kans. Maar het omgekeerde is ook mogelijk. Bij het verhaal van een “deskundige” kun je juist de neiging hebben om meteen aan te nemen dat het wel zal kloppen wat ze zegt. Als luisteraar moet je er dus naar streven om objectief en kritisch te luisteren. Het moet niet uitmaken of je het verhaal aanhoort van een algemeen directeur of een collega uit de raad.