home
iemand die meer wil weten over cliëntparticipatie
 
 
 
 

 

Om het verschil tussen participatie en medezeggenschap duidelijk te maken:
Participatie is een brede term die inhoudt dat cliënten worden betrokken bij de hulp of bij de besluitvorming.
Medezeggenschap is een specialistische, formele vorm van participatie waarin cliëntenraden recht hebben op inspraak in de besluitvorming binnen instelling. Een cliëntenraad heeft nagenoeg dezelfde rechten als een ondernemingsraad, al zijn de onderwerpen waarover gesproken wordt deels overlappend en deels verschillend.

Wat is cliëntparticipatie?

In brede zin is cliëntparticipatie heel simpel het betrekken van cliënten bij de hulpverlening. Dit vindt plaats op verschillende niveau's:

 
 

Individueel niveau
Het eerste en belangrijkste niveau is het niveau waarin interactie plaatsvindt tussen cliënt en hulpverlener en is te zien in bepaalde vormen van bejegening. Hulpverleners moeten hun hulpverlening overleggen met de cliënten, checken of deze begrijpen welke keuzes er worden gemaakt, wat de alternatieven zouden zijn, uitleggen waarom een bepaalde hulpvorm volgens hen de beste is, en daarin ook bereid zijn veranderingen aan te brengen als de cliënt zich niet kan vinden in bepaalde beslissingen.
Hulpverlening moet een interactie zijn tussen de hulpverlener en de cliënt, het kind of de ouder, die hulp vraagt bij bepaalde problemen, maar die niet zijn autonomie kwijt wil en die ook bepaalde voorwaarden stelt aan de hulp, al is hij of zij er zich (nog) niet van bewust. Door de bank genomen wil de cliënt hulp 1) dicht bij huis en 2) zo licht mogelijk. De hulpverlener moet er altijd op gericht zijn de hulp zoveel mogelijk in te richten binnen het systeem van de cliënt. Afstemming is hiervoor noodzakelijk, niet alleen aan het begin van de hulp, maar ook gedurende de hulpverlening en aan het eind moeten hiervoor evaluatiemomenten worden ingebouwd.

 
 
 
 

Locatieniveau of groepsniveau
Bovenstaande geldt natuurlijk ook wanneer de hulp wordt aangeboden in groepsverband, bijvoorbeeld bij groepstherapie of in het geval van residentiële zorg, waarbij het kind (tijdelijk) niet bij de ouders woont. Ook wanneer cliënten (jongeren of kinderen) in groepsverband leven of hulp krijgen moeten besluiten, regels of afspraken met hen worden besproken. Dit kan in de vorm van huisvergaderingen of evaluatiemomenten binnen de groep.

 
 
 
 

Instellingsniveau
Elke instelling voor Jeugd- en Opvoedhulp en elk Bureau Jeugdzorg moet een cliëntenraad hebben waarin ouders en kinderen zijn vertegenwoordigd en waarin besluiten worden voorgelegd die cliënten instellingsbreed aangaan. Deze vorm van participatie heet medezeggenschap en is vastgelegd in de Wet op de Jeugdzorg.

 
 
 
 

Provinciale of landelijke participatie
Daarnaast is het belangrijk en goed dat ook op de niveau's waarop de jeugdzorg bestuurd wordt, er inspraak bestaat vanuit de cliënten. Dit is niet wettelijk vastgelegd, maar gelukkig zien de meeste provincies, de vereniging van Nederlandse Gemeentes, het ministerie van VWS en andere grote spelers binnen de landelijke of provinciale jeugdzorg, het belang in van overleg met cliënten. In veel provincies bestaan platforms van cliënten, die hun mening geven over de provinciale plannen en ontwikkelingen en landelijk bestaat (onder andere) het LCFJ, waarin cliënten zijn vertegenwoordigd en dat gesprekspartner is bij veel van de grote spelers.